Inteligencje wielorakie H. Gardnera

W 2005 i ponownie w 2008 roku został wybrany przez Polityki Zagranicznej i Prospect czasopisma, jako jeden z 100 najbardziej wpływowych intelektualistów publicznych na świecie. Otrzymał doktoraty honoris causa od dwudziestu dwóch uczelni, w tym instytucji w Irlandii, Włoszech, Izraelu i Chile. Gardner jest znany w kręgach edukacyjnych dla jego teorii inteligencji wielorakich, krytyka pojęcia, że istnieje tylko jeden ludzkiej inteligencji, które mogą być ocenione przez standardowych instrumentów psychometrycznych. W ciągu ostatnich dwudziestu pięciu lat, on i jego koledzy z Project Zero pracowali nad projektem na bazie oceny wiedzy, edukacji na rzecz zrozumienia i wykorzystania inteligencji wielorakich w celu osiągnięcia bardziej zindywidualizowanych programów nauczania, instrukcje i oceny. W połowie lat 1990, Gardner i jego współpracownicy rozpoczęli goodwork Project . "Goodwork" to praca doskonałej, jakości, osobiście zaangażowana, i wykazuje poczucie odpowiedzialności w odniesieniu do skutków i wniosków. Naukowcy zbadali, w jaki sposób osoby, które zamierzają odnieść sukces, mieć dobrą prace w czasie, gdy warunki zmieniają się bardzo szybko, siły rynkowe są bardzo rozbudowane, a nasze poczucie czasu i miejsca jest radykalnie zmieniane przez technologie, takie jak np.: Internet. Gardner wraz z kolegami studiował także programy nauczania. Gardnera książki zostały przetłumaczone na dwadzieścia siedem języków. Wśród jego książek są zdyscyplinowane Mind: Beyond Fakty i standaryzowane testy, K-12 Edukacja, że każde dziecko zasługuje (Penguin Putnam, 2000) Intelligence Reframed (Basic Books, 2000), dobra robota:, Kiedy doskonałości i etyki Meet (Basic Books, 2001), Zmiana Minds: The Art and Science of Changing własne i innych ludzi myślach (Harvard Business School Press, 2004) i właściwe: Jak młodzi ludzie radzą sobie z dylematami moralnymi w pracy (Harvard University Press, 2004; z Wendy Fischman Salomon, Becca i Deborah Greenspan). W 2006 roku Gardner opublikował wiele inteligencji: New Horizons, Rozwoju i Edukacji Mind i Howard Gardner Under Fire. W Howard Gardner Under Firepracy Gardner jest krytycznie przebadane, książka zawiera długą autobiografii i pełną biografię. Wiosną 2007 r. Pięć Minds dla Przyszłości został opublikowany przez Harvard Business School Press. Odpowiedzialność w pracy, które Gardner edycji, został opublikowany w lecie 2007 roku.

Jest żonaty z Ellen Winner , psycholog rozwojowy, która uczy w Boston College. Mają czworo dzieci:, Kerith (ur. 1969), Jay (ur. 1971), Andrew (ur. 1976) i Benjamin (ur. 1985), i jednego wnuka (Oscar, b. 2005). Jego pasją jest jego rodzina i praca. Lubi również podróżować i różne form sztuki.

Olbrzymem w latach 1960 - był Jean Piaget. Piaget dla Howarda Gardnera był ogromnym wzorem. Piaget wykazał najważniejsze pytanie w psychologii poznawczej - jak działa umysł; rozwiniętych genialny poprzez metody obserwacji i doświadczeń wyciągnął przekonujący obraz rozwoju - zbiór ogólnych czynności poznawczych, które rozwijają się w trakcie występujących etapach. Howard swoją pierwszą książkę napisał o Piaget, widział siebie, jako prowadzących Piagetian energicznie bronił podejścia i krytyki wobec Piageta. Jednak teraz czterdzieści lat później, zdaje sobie sprawę, że większość jego kariery naukowej była krytyka z głównych twierdzi Piageta.

Piaget uważał, że inteligencja była jednym ogółem zdolności, które powstały mniej więcej w ten sam sposób. Gardner wierzy, że ludzie posiadają wiele inteligencji i względnie niezależnie mogą one działać i pracować w niepowtarzalne sposoby.

Piaget nie był zainteresowany różnicami indywidualnymi, studiował "epistemiczny temat." Większość pracy Howarda Gardnera koncentruje się na różnicach indywidualnych, ze szczególnym uwzględnieniem osób o specjalnych talentach czy deficytach, niezwykłych zdolnościach i niepełnosprawnych.

Piaget bagatelizował znaczenie czynników historycznych i kulturowych - rozwój poznawczy składała się z rosnącego dziecka eksperymentował w dużej mierze. Howard widzi, że w rozwoju ma znaczenie czas i miejsce pochodzenia.

Wreszcie, Piaget widział język i inne symbole systemów (graficznych, muzycznych, ciała itp.), jako przejawy prawie epiphenomena, jednego silnika poznawczego. Gardner widzi, że każdy z tych systemów za własne korzenie i są silnie zabarwione a szczególnie ich zastosowanie.

Howard Gardner nadal uważa, że, Piaget jest gigantyczny, postawił on właściwe pytania; opracował wykwintne metody, a jego obserwacje zjawisk okazały się solidne. Jest to hołd dla Piageta, że kontynuują rozważania na te pytania, tak jak wielu z nas są one teraz znacznie bardziej krytyczne niż kiedyś.

 

Teoria Wielorakich Inteligencji Howarda Gardnera zrewolucjonizowała sposób myślenia o inteligencji i samym uczeniu. Przez ponad wiek psychometrycy lub osoby testujące inteligencje, zauważyli stałą cechę – testy IQ wykazały, że jesteś albo „mądry” albo „normalny ” albo „wadliwy”. Gardner pokazuje, że inteligencja jest wielopłaszczyznowa i dynamiczna – wykraczająca poza zdolności lingwistyczno – logiczne, które tradycyjnie testujemy i oceniamy w szkołach. W swojej ostatniej książce „Zredefiniowana Inteligencja – Inteligencja Wieloraka” Gardner ostrożnie kładzie nacisk na kulturowe – w przeciwieństwie do czysto genetycznych - czynniki kształtujące rozwój intelektualny jednostki: „Obecnie wyobrażam sobie inteligencje, jako biopsychologiczny potencjał przetwarzania informacji, który można ‘aktywować’ w otoczeniu kulturowym, aby skutecznie rozwiązywać problemy lub tworzyć produkty wartościowe dla kultury...inteligencje nie są rzeczami, które można zobaczyć czy policzyć. Inteligencje są potencjałami – przypuszczalnie neurologicznymi, – które można aktywować w zależności od wartości występujących w danej kulturze, szansach dostępnych w danej kulturze oraz poszczególnych decyzjach podejmowanych przez poszczególne osoby oraz/i ich rodziny, nauczycieli oraz otoczenie.” (Gardner, 1999)

Gardner obecnie rozróżnia osiem inteligencji, każda z nich jest uznana przez niego, jako „posiadane od urodzenia”. Jednakże Gardner podkreśla, że „nie ma dwóch ludzi, którzy mają dokładnie taką samą kombinację inteligencji.” Wspomniane wcześniej osiem inteligencji to: lingwistyczna, logiczna, muzyczna, przestrzenna, kinestetyczna, interpersonalna, intrapersonalna, oraz naturalistyczna. Rozmiar, w jakim dana inteligencja się rozwinie u danej osoby jest w dużym stopniu zależna od edukacji oraz kultury, w której się wychowała dana osoba. Teoria inteligencji wielorakiej zmusza do przemyślenia sposobu, w jaki nauczyciele powinni podchodzić do przedmiotów i tematów, których uczą. Jeśli dzieci nie są w stanie uczyć się w sposób, w jaki są nauczane, wtedy nauczyciel powinien uczyć je we właściwy dla tych dzieci sposób. Koncepcja inteligencji wielorakich zrodziła się, jako teoria psychologiczna koncentrująca się na „indywidualnych różnicach w sile i sposobie prezentacji”. Gardner twierdzi, że nie ma bezpośredniego połączenia pomiędzy teorią naukową i zestawem edukacyjnych posunięć. W przypadku, gdy nauczyciel decyduje się na wdrożenie teorii o inteligencji wielorakiej w codziennych zajęciach klasowych, musi taki etap rozpocząć określeniem, jakie typy inteligencji posiadają uczniowie, których będzie uczył. Zgodnie z teorią Gardnera, nauczyciele mogą „wydobyć” inteligencje poszczególnych uczniów w klasie - pokój spektrum czy muzeum dla dzieci, pomimo, że są idealnym miejscem, aby tego dokonać wcale nie są nieodzowne: „Powinno być możliwe uzyskanie w miarę dokładnego obrazu intelektualnego profilu danej osoby – bez względu na to czy ma 3 lata czy też 13 – na przestrzeni miesiąca czasu, podczas gdy obserwowany uczeń znajduje się w normalnej klasie i zajmuje się zwykłymi czynnościami. Jak można wykorzystać obecny profil posiadanych przez ucznia inteligencji, lub jak sugeruje Bruetsch, w jaki sposób nauczyciele mogą zdobyć świadomość słabych i mocnych stron uczniów? Lazear kładzie nacisk na znaczenie zastosowania materiałów szkoleniowych dopasowanych do poszczególnych inteligencji, ma to znaczenie przy założeniach prezentowanych w systemie symboli albo języku używanym przez daną inteligencję, która jest testowana. Na przykład, Lazear tłumaczy, że żaden nawet najbardziej dokładny opis słowny czynności fizycznej nie może posłużyć do dokładnego przetestowania inteligencji cielesno kinestetycznej. Język albo system symboli systemu cielesno kinestetycznego - jak pisze autor – jest w samym sobie fizycznym ruchem i trzeba go poprzez taką czynność testować (np. taniec) Lazear sugeruje, aby nauczyciele używali gier i zagadek/łamigłówek (takich jak np. kostka rubika, zagadki, albo zabawy wymagające wysiłku ruchowego), ale w formie języka dopasowanego do inteligencji posiadanych przez dzieci w ich klasie, co pozwoli dotrzeć do poszczególnych uczniów przez jego profil kognitywny.

Howard Gardner wyłonił listę ośmiu, lub nawet dziewięciu różnych inteligencji. Przedstawię każdą z nich, wspierając przykładami z życia:

  • Inteligencja językowa – zdolności pisarzy, dziennikarzy, dobrych mówców
  • Inteligencja matematyczna (do nauk ścisłych) – u matematyków, logików, naukowców – Piaget uważał, że bada ogólną inteligencję, a zajmował się faktycznie tylko tą sferą

Większość testów na inteligencję skupia się na mierzeniu inteligencji matematycznej i językowej. Robią one dużo dobrego w przewidywaniu sukcesów dziecka w tradycyjnej szkole, ale nie sprawdzają się przy tego typu próbach oceny młodzieży na etapie edukacji kierunkowej. Celem Howarda nie jest umniejszenie ważności tej tzw. inteligencji scholastycznej, ale zwrócenie uwagi na inne, równie istotne, zasoby intelektualne:

  • Inteligencja muzyczna – czyli sfera odbierania, tworzenia i grania muzyki. Nazywana jest talentem muzycznym, lecz nie powinno to deprecjonować jej roli. W takim razie łatwość liczenia czy posługiwania się słowem są także talentami!
  • Inteligencja przestrzenna – wyobraźnia ułatwiająca tworzenie figur, połączeń i relacji, a więc wielki świat nawigatorów i pilotów, czy w mniejszej skali konstruktorów lub chirurgów
  • Inteligencja cielesno-ruchowa – zdolność rozwiązywania problemów bądź tworzenia za pomocą ciała, (jako całości lub szczególnie rąk, nóg, mimiki itp.) Jest spotykana u sportowców, tancerzy, aktorów, artystów czy ponownie – chirurgów

Następne dwa typy inteligencji odnoszą się do sfery wewnątrz-ludzkich relacji:

  • Inteligencja interpersonalna – umożliwia zrozumienie innych ludzi – jak współdziałać, jak ich motywować, jak zrozumieć cechy ich osobowości itp. Te zdolności przydatne są menedżerom, nauczycielom, lekarzom oraz zaangażowanym w politykę czy religię.
  • Inteligencja intrapersonalna – zdolność zrozumienia siebie samego – swoich mocnych i słabych stron, pragnień, trosk, obaw itp., co nazywane jest dostępem do własnego świata emocjonalnego.

Obojętnie, czy wcześniej zetknęliście się czy nie, z teorią wielorakiej inteligencji, zapewne słyszeliście o inteligencji emocjonalnej, opisywanej przez Daniela Golemana, która jest tożsama z rozumieniem inteligencji intrapersonalnej.

  • Inteligencja rozróżniająca (naturalistyczna)– zdolność rozróżniania konsekwencji w życiu i w naturze – różnic pomiędzy jedną rośliną a drugą i np. skutków jej spożycia; różnic pomiędzy zwierzętami, rodzajami chmur itp. Większość z nas nie używa już tego rodzaju inteligencji do walki o przeżycie w dżungli lub lesie. Jest jednak bardzo prawdopodobne, że ma ona swą ciągłość w kulturze konsumenckiej do rozróżniania cech np. samochodów, sprzętu RTV czy podczas trywialnego zakupu słodyczy.

Gardner spekuluję, że być może jest także tzw.inteligencja egzystencjalna. Nazywana „inteligencją wielkich pytań”. Kiedy dzieci pytają o wielkość Kosmosu, kiedy dorośli rozważają kwestie miłości, śmierci, przyczyn konfliktów czy przyszłości planety, angażują się w sprawy egzystencjalne. Z obserwacji, że posiadamy 8-9 względnie niezależnych, intelektualnych komputerów, wynikają trzy interesujące wnioski:

  • Każdy z nas ma te 8-9 inteligencji, więc mówiąc językiem nauk poznawczych, jest to coś, co czyni nas istotami ludzkimi. Szczury mogą mieć lepiej rozwiniętą inteligencję przestrzenną, skowronki – muzyczną, ale tylko ludzie posiadają każdą z nich. Ważne, aby o tym pamiętać – niezależnie, czy się jest nauczycielem, menedżerem czy rodzicem.
  • Nie znajdziemy dwóch osób, które by miały dokładnie takie same profile inteligencji, nawet wśród bliźniaków. A więc, jeśli jesteś nauczycielem, menedżerem dla innych, czy rodzicem, musisz przyjąć, że profil każdego człowieka różni się od twojego, od profilu innego człowieka, a nawet jego własnego klonu.
  • Posiadanie inteligencji nie oznacza, że jednostka będzie zachowywała się moralnie lub inteligentnie. Inteligencje są prostymi komputerami, które można dopiero zatrudnić do pracy. Można używać inteligencji interpersonalnej do celów moralnych – jak Nelson Mandela, lub do celów niemoralnych – jak Slobodan Milosevic. W tym samym okresie można mieć komputer, który działa bardzo dobrze, ale używać go bardzo głupio.

HOWARD GARDNER

"Chcę, aby moje dzieci, zrozumiały świat, ale nie

tylko, dlatego, że świat jest fascynujący

i umysł ludzki jest ciekawy.

Chcę, żeby to zrozumiały tak,

że będą miały możliwości, by

uczynić go lepszym miejscem.

Wiedza nie jest tym samym, co

moralność, ale musimy ją zrozumieć,

jeśli chcemy uniknąć błędów z przeszłości

i poruszać się w kierunkach produkcyjnych.

Ważną częścią tego porozumienia jest wiedzieć,

kim jesteśmy i co możemy zrobić?..

Ostatecznie, mamy syntezy

naszego punktu widzenia dla siebie.

Wydajność zrozumienia, że próby

które wykonujemy, jako istoty

ludzkie w niedoskonałym świecie,

mogą wpływać na dobre i na złe.’’

(Howard Gardner 1999: 180-181)

Literatura

Małgorzata Taraszkiewicz i Colin Rose „Atlas efektywnego uczenia się”

M. Suświłło, Inteligencje wielorakie w nowoczesnym kształceniu,

K. Szmidt Pedagogika twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007

M. Suświłło, Inteligencje wielorakie w nowoczesnym kształceniu, UWM, Olsztyn 2004.

strona: www.howardgardner.com

strona: www.infed.org/thinkers/gardner.htm

Fragmenty wystąpienia prof. Howarda Gardnera nt. koncepcji wielorakiej inteligencji człowieka, wygłoszonego w maju 2005 r. oryginalny tekst dostępny w sieci pod adresem www.pz.harvard.edu/pis/hg.htm